بیماری آنفلوانزا یک بیماری تنفسی حاد واگیردار با منشأ ویروسی است که ویروس آن‌گونه‌های متعددی دارد. بیماری آنفلوانزا در تمامی طول سال رخ می‌دهد اما معمولاً بیشترین زمان فعالیت آن در ماه‌های سرد سال و اوج آن در زمستان است.

تزریق واکسن آنفلوانزا بهترین و موثرترین راه پیشگیری از خطرات ناشی از بیماری آنفلوانزا است. میزان اثربخشی واکسن آنفلوانزا 40 - 60 درصد تخمین زده شده است؛

v مصرف واکسن آنفولانزا از چه سنی به بعد توصیه می‌شود؟

ü به همه افراد بالای 6 ماه به ویژه گروه های پرخطر توصیه می‌شود سالیانه واکسن آنفلوانزا را تزریق کنند.

v بهترین زمان تزریق واکسن آنفولانزا چه زمانی است؟

ü بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوانزا پیش از شیوع بیماری در جامعه (شهریورماه تا آبان ماه) بوده؛ با این حال تزریق واکسن تا پایان دی ماه نیز توصیه می‌شود.

v ایمنی واکسن چند هفته بعد از تزریق ایجاد می‌شود؟

ü ایمنی واکسن آنفلوانزا بین 2 الی 3 هفته پس از تزریق ایجاد می شود.

v مدت ایمنی ایجاد شده توسط واکسن آنفولانزا چند ماه می‌باشد؟

ü مدت ایمنی ایجاد شده در برابر سوش های مشابه به سوش های بکار رفته در واکسن متغیر بوده و معمولا بین 6 الی 12 ماه می باشد. بنابراین توصیه می‌شوند افراد به صورت سالیانه واکسن آنفولانزا را تزریق کنند.

v کدام افراد دارای اولویت در تزریق واکسن می‌باشند؟

ü بهتر است همه افراد بالای 6 ماه هر سال واکسن دریافت کنند

ü  اما سازمان بهداشت جهانی گروه‌های زیر را دارای اولویت معرفی می‌کند:

· افراد بالای 65 سال

· کودکان 6 ماه تا 5 سال

· کادر درمان

· افراد دارای بیماری زمینه ای مانند دیابت، قلبی – عروقی، ریوی و کلیوی

· بیماران مبتلا به نقص ایمنی طبق نظر پزشک معالج

· بیماران مبتلا به سرطان طبق نظر پزشک معالج

· خانم های باردار و شیرده طبق نظر پزشک معالج

v در حال حاضر چند نوع واکسن آنفولانزا در بازار دارویی ایران موجود می‌باشد؟

ü در حال حاضر 3 نوع واکسن به شرح ذیل در بازار دارویی ایران موجود می‌باشد:

· فلوگارد: ساخت ایران، 4 ظرفیتی

· اینفلووک: ساخت هلند، 4 ظرفیتی

· وکسی‌گریپ: ساخت فرانسه، 4 ظرفیتی

v میزان و نحوه مصرف واکسن آنفولانزا به چه صورت است؟

ü بزرگسالان: یک واکسن کامل (5/0 میلی‌لیتر)

ü کودکان بالای 6 ماه تا 17 سال: یک واکسن کامل (5/0 میلی‌لیتر)

ü در کودکان زیر 9 سال که برای اولین بار واکسن تزریق می‌کنند، لازم است مجددا یک دوز یادآور (واکسن کامل 5/0 میلی‌لیتری) به فاصله حداقل 1 ماه پس از واکسن اول دریافت شود.

v عوارض ایجاد شده توسط واکسن، چند روز بعد از تزریق ظاهر می‌شود؟

ü بیشتر عوارض در 3 روز نخست واکسیناسیون ظاهر می شوند و طی 2 الی 3 روز بدون اقدام درمانی خاصی برطرف می‌شوند.

v عوارض ایجاد شده توسط واکسن شامل چه مواردی می‌باشد؟

ü اکثر این عوارض خفیف تا متوسط ارزیابی می شوند که شامل عوارض محل تزریق (درد، قرمزی و تورم)، سردرد، درد عضلانی، خستگی، تب و از دست دادن اشتها می باشد. درصورت بروز عارضه با پزشک یا داروساز مشورت نمایید.

v  روش تزریق واکسن آنفولانزا به چه صورت می‌باشد؟

ü واکسیناسیون می بایست به صورت داخل عضلانی در عضله دلتوئید بازو و یا تزریق زیرجلدی عمیق انجام شود. در کودکانی که توده عضلانی مناسبی ندارند، تزریق ترجیحا داخل عضلات قدامی - خارجی ران انجام شود.

v  شرایط نگهداری واکسن به چه صورت است؟

ü واکسن آنفلوانزا باید در یخچال (دمای 2 - ٨ درجه سانتی گراد) و دور از نور مستقیم نگهداری شود. از نگهداری واکسن در فریزر خودداری شود و چنانچه یخ زدگی اتفاق افتاد، واکسن دور انداخته شود. طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی، هر واکسن باز شده، پس از یکبار تزریق باید دور انداخته شود. در صورت مشاهده تغییر رنگ یا وجود ذرات در واکسن، باید از تزریق آن خودداری شود.

ü واکسن بعد از تاریخ انقضا مصرف نشود.

ü

به منظور محافظت در برابر نور، واکسن در جعبه اصلی خود نگهداری شود.

v مصرف کدام واکسن در بالغین بالای 18 سال مورد تأیید است؟

ü هر سه نوع واکسن ایرانی، هلندی و فرانسوی در بالغین بالای 18 سال قابلیت مصرف دارند.

v  مصرف کدام واکسن در افراد بالای 6 ماه مورد تأیید است؟

ü واکسن‌های هلندی و فرانسوی در افراد بالای 6 ماه قابلیت مصرف دارند و مصرف واکسن ایرانی فقط در افراد بالای 18 سال مجاز می‌باشد.

v  مصرف کدام واکسن در افراد زیر 6 ماه جایز است؟

ü مصرف هیچ کدام از واکسن‌ها در افراد زیر 6 ماه مجاز نمی‌باشد.

v  افرادی که سابقه حساسیت شدید به تخم مرغ و پروتئین طیور دارند، از کدام نوع واکسن می‌توانند استفاده کنند؟

ü این افراد می‌توانند از واکسن ایرانی (فلوگارد) استفاده کنند.

v موارد منع مصرف واکسن به چه صورت است؟

ü در صورتی که فرد دچار سرماخوردگی، تب یا عفونت حاد باشد باید تزریق واکسن را تا بهبودی کامل به تعویق بیندازد.

همچنین موارد منع مصرف هر کدام از واکسن‌ها به صورت اختصاصی به شرح ذیل است:

· فلوگارد (ایرانی): سابقه حساسیت به واکسن یا هریک از مواد تشکیل دهنده‌ی آن

· اینفلووک (هلندی): سابقه حساسیت به واکسن یا هریک از مواد تشکیل دهنده‌ی آن، سابقه حساسیت به تخم مرغ، پروتئین‌های طیور و جنتامایسین

· وکسی گریپ (فرانسوی): سابقه حساسیت به واکسن یا هریک از مواد تشکیل دهنده‌ی آن، سابقه حساسیت به تخم مرغ، پروتئین‌های طیور و نئومایسین

v  مصرف کدام واکسن در بارداری و شیردهی مجاز است؟

ü واکسن هلندی و فرانسوی در تمام مراحل بارداری قابلیت تزریق دارند و بیشترین اطلاعات در مورد ایمنی واکسن در سه ماهه دوم و سوم است. در صورتی فرد باردار واکس دریافت کند، احتمالا واکسن برای فرزند او از زمان تولد تا 6 ماهگی ایمنی ایجاد می‌کند.

ü

v رهگیری واکسن‌های تزریق شده به چه صورت امکانپذیر است؟

ü به منظور رهگیری واکسن هایی که در اختیار بیمار قرار می گیرد، همراه داشتن اطلاعات مربوط به کدملی و تاریخ تولد بیمار جهت ثبت در سامانه TTAC داروخانه ضرورت دارد.

گردآورنده : دکتر لیلا طیبی

دفتر تحقیق و توسعه معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی قزوین